طبقات زمين و بحثى در عناصر ارض داراى سه طبقه است : يك طبقه گِل است و آن طبقهء مجاور با ماء است و طبقهء ديگر صرف خاك است و آن محيط به مركز است و طبقهء ديگر هم آن طبقه‌اى است كه مسكن مواليد ثلاثه است به خاطر گوديهاى عميقى كه روى زمين در طرف جنوب هست كه آب آنها را فرا گرفته و در آنها جمع شده است ربع ارض خشكى است و آن در طرف شمال مىباشد . البته مخفى نماند كه اشكالى بر اين سخن وارد مىشود و آن اين است كه اگر كرهء آب داراى مكان طبيعى است چنان كه بايد چنين باشد خروج آن از مكان طبيعى خويش بدون قسر قاسر ممكن نيست . و اگر فرضاً كرهء خاك نابود گردد بايد كرهء آب كه مكان طبيعى آن را بالاتر از خاك دانسته‌اند ، كرهء مجوّفى باشد و حال آنكه مقتضاى سخن مذكور اين است كه كرهء آب بدون قسر قاسر از مكان طبيعى خود خارج شده باشد . لذا بعضى چنين گفته‌اند : علت جمع شدن آب در طرف جنوب اين است كه وقتى شمس در طرف شمال قرار مىگيرد در اوج خود بوده و هنگامى كه در طرف جنوب زمين واقع مىشود در حضيض مىباشد كه مدت آن هم حدود شش ماه است . موقعى كه شمس به حضيض نزديك مىشود حرارت در طرف جنوب زياد شده و چون حرارت آب را جذب مىكند آب به آن طرف مجذوب گشته و